vorige | begin | volgende

 

 

 

De Koninklijke Handboogmaatschappij

“EDEL TIJDVERDRIJF”

(1869 – 1969)

 

 

 

5.  De eerste tien jaar (1868 - 1877) of de tijd van Bet van Sus Backx achter de tapkast.

 

 

 

     Van bij het begin kwam Edel Tijdverdrijf tot een zekere bloei. Dat bewijzen de talrijke medailles en eretekens, die we nog steeds in ons lokaal bewaren en waarvan we terloops reeds spraken.

  

 

       Naast dat sportieve speelde een schutterij nog 'n andere rol in het dorpsleven. Het gezelschapsleven in de herbergen van de 19de eeuw was betrekkelijk belangrijk en zelfs de herbergbazin was dikwijls een apart dorpstype. Daarom hebben we deze titel geplaatst onder het motto van Bet Van Laerhoven, of zoals alle mannen-schutters uit het gewest haar noemden :  Bet Backx of Bet van Sus Backx. Zij was, lijk op de schilderijen van Breughel, een van die filosofische vrouwen achter den toog, de fleurige gastmoeder bij de zomerse schietingen, de eeuwige medespeelster bij het kaartspel.

 

 Kaartspelen op zaterdagavond, bij lamplicht de hele nacht door, tot de kerkklok luidde

voor de zondagse vroegmis.

 

     En ook voor de folklore was elke dorpsvereniging van belang.  Geen viering, feestelijkheid of processie, of de maatschappij nam er deel aan. Echo’s van het dorpsleven horen we in de vele prestaties van “Edel Tijdverdrijf”.

Bij gelegenheid van het zilveren jubileum van Z. H. Paus Pius de 9de in 1871, dat door gans de Christene wereld gevierd werd, kreeg onze jonge vereniging haar eerste les in welvoeglijkheid.

     Aan alle huizen werd gevlagd en gepaleerd. Ingewikkelde chronogrammen naast de meest volkse en eenvoudige rijmpjes sierden de huisgevels. Onze jonge schutterij zou zeker niet onderdoen, en Het Pannenhuis verdween haast onder de weelderige versiering. Maar helaas … veel te veel papier en pekdal en veel te weinig leliën en rozen.

 

Op de foto : Sus Backx 1832-1894

 

    

 

 

 

 

     Zjefoomvandenboom, (schuin over Het Pannenhuis) meestal in oppositie tegen alles wat leeft en groeit, kon vooral de schutterij van schoonbroer Sus niet luchten of zien.

Ook bij deze gelegenheid zou hij zich niet onbetuigd laten. Zijn nederige woning was versierd met leliën en rozen, waar middenin de volgende onvergankelijke en zeer devote heilwens (?) aan Z.H. de Paus :

 

 

WIJ WERKEN MET LELIEN EN ROZEN,

DAT HEEFT DE PAUS VERKOZEN.

MAAR GIJ WERKT MET PAPIER EN PEKDAL,

EN GE ZIJT MANNEN VAN NIEMENDAL.

 

   

 

 

      Het succes was overweldigend. Nooit of nimmer heeft het nederig huisje van Sjefoom zo de belangstelling gewekt als op deze feestdag. Zelfs Het Pannenhuis met zijn goddeloze versiering vaarde er wel bij, en de tapperij  bij Bet van Sus Backx draaide op volle toeren. Nee maar, zo had Sjefoom het zeker niet bedoeld. Gelukkig hadden de schutters van toen de historische waarde van dit document begrepen, zodat het ongerept eenvoudig, venijnig en bitter door de traditie tot in het vijfde geslacht is doorgedrongen.

 

     We hebben het reeds gezegd, het is niet mogelijk de historiek van onze vereniging fris en fleurig voor te stellen, zonder bijwijlen even stil te staan bij bijzondere gebeurtenissen en toestanden uit het dorpsleven.

 

     Zo werd in 1872 de katholieke harmonie Concordia te Essen opgericht. Van meet af  aan gingen meerdere van onze leden ook hun muzikale gaven beproeven.

     Te alle kanten hoorde men nu de jonge muzikanten, al dan niet met succes, de toonladder op en af dalen, tot groot ongenoegen van de bandhonden op de boerenerven. Honden, die nog nooit een enkele klank uit een blaasinstrument gehoord hadden, ze gingen soms zo erbarmelijk te keer, dat de muzikanten zelf aan de zuiverheid van hun uitgeblazen geluiden gingen twijfelen. Ook de geestelijkheid van Essen scheen niet erg ingenomen met dat hels getoeter. Hun wrevel betrof natuurlijk niet de katholieken van Concordia, maar wel de liberale blazers van advocaat Van Beeck, die als tegenhanger van de papen een geuzenharmonie gesticht had.

     Onze leden bekleedden een belangrijke plaats in Concordia. Zo Geert Nelen. Hij had de gewoonte zijn piston met uiterste linkerhoek van de mond te bespelen, zodat de nodige energie bijna uitsluitend via de rechterkaak diende aangevoerd, met alle gevolgen van dien. Het bleef ons een raadsel, hoe hij erin slaagde in deze houding zijn partituur te lezen. Deze minder fraaie houding schaadde echter niet het minst zijn muzikaal talent. Bij alle muziekwedstrijden was het bijna altijd Geert die feilloos de dikwijls zeer moeilijke solopartijen uitvoerde. Bij afwezigheid van de muziekmeester dirigeerde hij, en hij zag er niet tegen op, zelfs na een lange dagtaak bij de boer, jonge muziekanten op te leiden.

Deze verdienstelijke man werd dan ook na zijn afsterven, in de hoge ouderdom van 92 jaar, met alle eer en begeleid door zijn harmonie ten grave gedragen.

 

    

 

 

 

 

     1874 was een rampjaar voor Edel Tijdverdrijf. Jan Ploegmans, schoonbroer van voorzitter Adr. Peeters, kwam op slechts een ouderdom van 38 jaar te overlijden. Hij was de stuwende kracht van de vereniging, de tekstdichter van de schuttersliedjes en het haantje-vooruit bij elke gelegenheid waar de bloempjes buiten gezet werden.

Niet minder rampspoedig was het jaar 1877. Bet Van Laerhoven, de vrouw van Sus Backx, overleed plots bij het kaartspel. Zij was slechts 52 jaar oud en liet haar man achter met twee minderjarige kinderen : Mieke (13) en Jan (11). Trees Backx, zuster van Sus, zou tijdelijk bijspringen in winkel en herberg.

 

vorige | begin | volgende

 

 

 Terug naar hoofdpagina